Człowiek witruwiański

Człowiek witruwiański – obraz symbol

W kulturze światowej są takie dzieła, które niewątpliwie można uznać za swoiste symbole danej epoki. W zakresie malarstwa powstało wiele prac, które pozostawiły trwały ślad w kulturze i są często przywoływane po dzień dzisiejszy. “Człowiek witruwiański” można śmiało uznać za taki właśnie symbol renesansu, podobnie jak jego autora. Często przedstawiany w podręcznikach szkolnych jest doskonale znany, przynajmniej z widzenia, bardzo szerokiemu gronu społeczeństwa. Niewiele osób jednak ma świadomość kontekstu i znaczenia tego rysunku.

Studium ludzkiego ciała

Człowiek witruwiański” to rysunek Leonarda da Vinci, stworzony w roku 1490. Przedstawia ciało nagiego mężczyzny wpisanego w koło i kwadrat w dwóch, nakładających się na siebie pozycjach. Do rysunku dołączony został opis wykonany charakterystycznym dla tego artysty pismem lustrzanym. Rysunek miał stanowić ilustrację do tekstu “O architekturze ksiąg dziesięcioro” Witruwiusza, który poświęcony był rozważaniom na temat proporcji ludzkiego ciała. Epoka renesansu to czas pogłębionych badań nad fizjologią i anatomią człowieka, dlatego nie dziwią również i takie rozważania których efektem był zachwyt nad harmonijnością ludzkiego ciała. W przypadku dzieła Leonarda da Vinci najistotniejszym było zobrazowanie wniosków Witruwiusza, mówiących o tym że wysokość dorosłego człowieka równa jest mniej więcej szerokości jego rozłożonych ramion.

Symbol renesansu – jaka to była epoka?

Renesans to jedna z najbardziej inspirujących epok w historii kultury europejskiej. Obejmowała głównie XVI wiek i nazywana była również epoką odrodzenia, co miało ścisły związek z charakterem tego okresu. Był to bowiem czas ożywienia się kultury po epoce średniowiecznego mroku i stagnacji. Zaczęto kłaść duży nacisk na naukę o człowieku, głównie pod kątem anatomicznym. Dzięki temu rozwinęła się medycyna ale i sztuka gdyż portrety renesansowe wyróżniały się dużo większym realizmem ludzkiego ciała. Zachwycano się proporcjami, pojawiało się pojęcie perspektywy linearnej, dzięki czemu nauczono się tak malować aby na płaskiej powierzchni uzyskiwać wrażenie głębi. Ważnym elementem epoki renesansu były odwołania do starożytności i nauki ówczesnych filozofów i badaczy jak Arystoteles czy Platon. Dogłębnie analizowano również architekturę starożytną, czego jednym z efektów było właśnie dzieło Witruwiusza.

Dlaczego obraz Leonarda da Vinci jest taki wyjątkowy?

Wyjątkowość dzieła tego renesansowego artysty polega przede wszystkim na doskonałym połączeniu precyzyjnej geometrii z dokładnością odwzorowania ciała ludzkiego. Ciało mężczyzny zostało rewelacyjnie dopracowane, zaznaczone są wszystkie mięśnie a twarz jest doskonale wykonturowana. Ukazuje prawdziwy geniusz zarówno Witruwiusza jak i Leonarda a przede wszystkim podkreśla piękno i doskonałą harmonię ludzkiego ciała. Nałożenie na siebie dwóch pozycji sprawia wrażenie, że ciało jest w ruchu. Bardzo interesujące jest również ułożenie stóp na rysunku. Patrząc na nie mamy nieodparte wrażenie, że rzeczywiście opierają się one na obręczy koła, szczególnie w pozycji z rozłożonymi na boki rękami i nogami. Efekt ten uzyskano głównie dzięki umiejętnemu zarysowaniu naprężonych mięśni na nogach. Wszystko to podkreśla kunszt plastycznych zdolności Leonarda da Vinci i jednocześnie jego ogromną jak na ówczesne czasy znajomość ludzkiego ciała.

Teoria Witruwiusza

Witruwiusz był rzymskim architektem żyjącym w I w.p.n.e. Poza projektowaniem budownictwa starożytnego, konstruował również maszyny wojenne dla Juliusza Cezara. Podczas swoich badań nad anatomią ciała człowieka zauważył on, że harmonijność i budowa ludzkiego ciała można przenieść na grunt architektoniczny. Podzielił on wysokość człowieka na 10 modułów, gdzie jeden moduł równał się wysokości głowy od brody do nasady włosów. W efekcie uznał, że proporcje te są źródłem proporcji porządku architektonicznego.